Sytuacja pandemiczna, która zdarzyła się w 2020 roku położyła nie jeden biznes oraz zniszczyła mnóstwo majątków prywatnych. Wiele restauracji nie wytrzymało dłuższego zamknięcia lokali i pozostania bez przychodu. Nie będę za szeroko rozwijał mojej opinii na ten temat, ale powiem tylko, że nie rozumiem jak firma może zbankrutować po kilku tygodniach przestoju? Każda firma powinna posiadać zaplecze finansowe na wypadek „czarnego scenariusza”, aby móc wytrzymać minimum trzy miesiące bez żadnego przychodu, a nie balansować na krawędzi, jeszcze z dodatkowymi kredytami… ale to już prywatna decyzja w kwestii podejmowania ryzyka jakim jest prowadzenie firmy.
Jak wiele biznesów utrzymało by się na rynku, gdyby właściciel miał zdywersyfikowany portfel inwestycyjny? Nie warto stawiać wszystkiego na jedną kartę i cały czas rozwijać tylko jeden projekt. Prowadzenie kilku firm jednocześnie to duże wyzwanie, ale przecież dywersyfikacja to nie tylko tworzenie kolejnych biznesów. Istnieje wiele innych form dywersyfikacji, o których opowiem w dalszej części artykułu. Nie będę mówił o teorii, skupię się na praktyce i poszerzę znaczenie słowa „dywersyfikacja”.
Czym jest dywersyfikacja
W dużym skrócie, dywersyfikacja oznacza zróżnicowanie źródeł przychodu, aby zmniejszyć ryzyko utraty majątku. Dywersyfikować można produkty, usługi, a także całe biznesy. Tak zwany portfel inwestycyjny, czyli nasz majątek powinien pracować nie tylko w jednym obszarze. Dużo osób stosuje dywersyfikację w biznesie. Według mnie, warto również stawiać na dywersyfikowanie własnego majątku poprzez inwestycję w celu stworzenia dochodu pasywnego. Może wyjaśnię to na przykładzie:
Brak dywersyfikacji:
Ryszard prowadzi firmę przewozu osób, skupiającą się na przewozach zagranicznych za pomocą dużych autobusów. Firma dobrze się rozwija, dlatego Ryszard dokupuje kolejne autobusy i zatrudnia kolejnych pracowników, dzięki czemu w skali roku, może zarobić na większej liczbie kursów. Firma cały czas rośnie, właściciel ma już 10 autobusów z czym również rosną koszty – leasingi, pracownicy, koszty uboczne. Nagle rząd zamyka granice w związku z epidemią. Ryszard zostaje bez jakichkolwiek przychodów. Próbuje przestawić się na transport krajowy, aby nie stracić wszystkiego, ale inne podobne firmy próbują tego samego, więc nic z tego nie wyszło. 10 letnia firma Ryszarda stoi na krawędzi bankructwa.
Dywersyfikacja:
Robert również prowadzi firmę transportową, która w ofercie posiada przewóz osób za granicę, ale obsługuje również Polski rynek. Robert zarobione pieniądze oczywiście inwestuje w rozwój firmy, ale nie zapomina o dywersyfikacji. Część zarobionych pieniędzy inwestuje w nieruchomości na wynajem, co uważa za zabezpieczenie majątku w razie problemów finansowych. W ciągu swojej kariery biznesowej dokupił nie tylko dwa autobusy, ale również kilka mniejszych busów do transportu mniejszych grup osób.
Zauważył, że na rynku jest sporo kierowców na własnej działalności z własnymi busami, także gdy nie miał wolnego samochodu, a otrzymywał dodatkowe zlecenie to kierował je do swoich kontrahentów i zarabiał na pośrednictwie. Starał skalować biznes, ale nie za wszelką cenę, wybierał leasingi z dużym wkładem własnym co zmniejszało koszty odestkowe. Po wybuchu pandemii, firma Roberta zaliczyła również ogromny spadek przychodów, lecz jego koszty stałe są mniejsze. Mimo tego, że firma nie przynosi przychodu to dochód pasywny z nieruchomości pozwala przetrwać ciężki okres.
Jak uważasz. Kto podjął lepsze decyzje biznesowe? Większe ryzyko wiąże się z większymi zarobkami, ale zawsze trzeba mieć umiar i kalkulować swoje decyzje.
Dlaczego warto stosować dywersyfikację
Dywersyfikacja jest Twoim ubezpieczeniem. Każdy przedsiębiorca, który dba o swoje finanse powinien stosować dywersyfikację przychodu. Oczywiście są również wyjątki – na samym początku biznesu skup się na jednej branży, dopiero jak rozwiniesz biznes do stabilnego poziomu o pomyślisz o dalszym rozwoju – zacznij stosować dywersyfikację. Wprowadza do naszego biznesu odrobinę spokoju, bo wiemy, że nie mamy postawionych wszystkich pieniędzy na jedną kartę, dzięki temu rozwijamy firmę bez ogromnego stresu.
Jeśli znalazłeś się na moim blogu, to chyba nie liczysz na emeryturę z ZUSu. 🙂 Nawet jeśli ta instytucja przetrwa to na pewno wypłacana emerytura nie pozwoli na godne życie. Dywersyfikując zwiększasz szansę na przetrwanie Twojego majątku w długoletniej perspektywie. Czy wiesz, że gdybyś w wieku 20 lat zaczął odkładać 1500 złotych miesięcznie (+/- koszty ZUSU przy JDG) to w wieku 65 lat będziesz miał na koncie 810 000 złotych! Nie uwzględniając inflacji taka kwota zdecydowanie pozwoliłaby na godną starość. 🙂
Wybór formy inwestowania długoterminowego zależy od Ciebie. Jedni stawiają na nieruchomości, inni na metale szlachetne, akcje, obligacje, kryptowaluty itd. Jeden biznes w większości branż ma niskie szanse, aby przetrwać 45 lat. Złoto czy nieruchomości będą z nami zawsze. 🙂
Dywersyfikacja chroni nie tylko Ciebie, ale również Twoją rodzinę. Dlaczego? Gdyby Ciebie zabrakło z dnia na dzień, rzadko kiedy inny członek rodziny jest w stanie poprowadzić firmę tak jak Ty to robiłeś. Bliscy nie znają procesów firmy, Twoich kontrahentów, wspólników, pracowników. Jeszcze jeśli masz dodatkowe kredyty firmowe, sytuacja się komplikuje, bo narażasz bliskich na problemy.
Najlepszym sposobem zabezpieczenia rodziny jest inwestycja w dochody pasywne, takie jak np. nieruchomości. Często rozmowa o takich sprawach jest traktowana jako temat tabu, a zdecydowanie nie powinna. Zadbaj za życia o dobro swojej rodziny!
Inwestuj w to co rozumiesz
Bardzo ważna zasada, zanim zastosujesz dywersyfikację. Inwestuj pieniądze w biznesy i instrumenty finansowe, które rozumiesz. Nie można być jednocześnie geniuszem giełdowym, ekspertem od nieruchomości, specjalistą od kryptowalut i doskonałym przedsiębiorcą. Pamiętaj, aby przed swoją pierwszą inwestycją w drugie źródło dochodu postawić wpierw na edukację. Wiedza w danym obszarze pozwoli Ci na zmniejszenie ryzyka starty finansowej, bo jak wiadomo inwestowanie zawsze wiąże się z ryzykiem utraty majątku.
Rozpocznij stosowanie dywersyfikacji od własnej firmy, pomyśl jakie działania pozwolą na rozszerzenie Twojej oferty. Jesteś dobrym mechanikiem? Sprowadzaj uszkodzone auta, naprawiaj je i sprzedawaj z zyskiem (nie zapomnij oczywiście dodać, że samochód był uszkodzony w ogłoszeniu sprzedażowym, bo to w tej branży chyba nie jest tak jasne 🙂 ).
Okazje są jak autobusy, jeśli jeden odjedzie, przyjedzie za chwilę kolejny. 🙂 Dobremu przedsiębiorcy nie brakuje pomysłów, ale czasu i pieniędzy na ich realizację! Daj chwilę swojemu pomysłowi poczekać. Mi takie działania zawsze pomagały. Analizuj swój pomysł, wypisz jego dobre i złe strony, szanse na zysk i stratę. Usprawnij swoje umiejętności i wiedzę przed rozpoczęciem nowej inwestycji.
Rodzaje dywersyfikacji
Czas na konkrety, czyli rodzaje dywersyfikacji, które warto wprowadzić w życie! Nie wdrażaj wszystkiego. Znajdź i wprowadź sposób, który będzie dla Ciebie najlepszym rozwiązaniem. W dywersyfikacji nie można również przesadzać i popadać w skrajność.
Następna firma
Tworzysz osobną markę i ją rozwijasz. W zależności od Twojej wiedzy firma może być zbliżona branżowo, albo kompletnie w innej dziedzinie. Możesz zarówno być prawnikiem, który otwiera biuro rachunkowe, jak i właścicielem sklepu zoologicznego, który zaczyna produkować meble na wymiar. Kwestia indywidualna, która zależy głównie od Twojej wiedzy. Ja osobiście polecam trzymać się w miarę blisko swojej podstawowej firmy.
Zastanawiasz się pewnie jak ja dywersyfikuję? Aktualnie głównym moim biznesem jest agencja reklamowa ArtDuo, dodatkowo prowadzę dwa sklepy internetowe oraz sieć portali informacyjnych. Wiedza i umiejętności uzyskane dzięki latom pracy z klientami, pomagają wprowadzać skuteczne działania w sklepach jak i na portalach.
Poszerzenie oferty
Ten rodzaj dywersyfikacji polecam wdrożyć na samym początku, ponieważ często nie wiąże się on z dodatkowymi kosztami. Wprowadzasz dodatkową kategorię produktów do swojego sklepu, zamiast samej usługi oferujesz usługę + produkt, tworzysz dodatki do swoich głównych usług / produktów. Pomysłów może być wiele, koniecznie sprawdź moje przykłady w ostatnim akapicie!
Nieruchomości
Dochód pasywny to doskonały sposób na lokowanie majątku, tym bardziej w czasach niskich stóp procentowych. Niektórzy inwestują na dźwigni finansowej, inni z własnej gotówki, wybór należy do Ciebie. Nieruchomości można wynajmować, podnajmować czy nimi flipować (kupować taniej, sprzedawać droższej, z remontem lub bez). Pamiętaj, aby przed rozpoczęciem inwestowania w nieruchomości dowiedzieć się więcej na ten temat.
Dla mnie dywersyfikowanie przychodu w postaci wynajmu nieruchomości to najlepszy sposób na budowę pewnej przyszłości i droga do wolności finansowej. Nieruchomość trzyma wartość i przynosi zysk. Oczywiście cena nieruchomości może zarówno spadać jak i rosnąć, ale nikt nie umie przewidzieć przyszłości. Historia pokazuje, że z biegiem lat nieruchomości zazwyczaj drożeją.
Wynajem
Czy wiesz, że wynajmować możesz wiele produktów, nie tylko nieruchomości? Sprzęt komputerowy, projektory, samochody, sprzęt budowlany, sprzęt ogrodniczy, meble, i wiele wiele innych produktów. Oczywiście nie zapomnij, aby dopiąć wszystkich prawnych kwestii, abyś ochronił swój wynajmowany sprzęt odpowiednią umową.
Giełda
Polska czy amerykańska? Ja nie jestem specjalistą, więc Ci tego nie doradzę. Strategii jest wiele, ale w szczególności polecam inwestowanie długofalowe, a nie „tradowanie”. W czasach niskich stóp procentowych warto zainteresować się tematyką rynków finansowych.
Kryptowaluty
Nie raz ukazano, że na krypowalutach można dobrze i szybko zarobić, ale tak samo można dużo i szybko stracić. Przed inwestowaniem w kryptowaluty koniecznie dowiedz się więcej na ich temat.
Inwestowanie w spółki
Prawdopodobnie najbardziej zaawansowany rodzaj dywersyfikacji, czyli inwestowanie pieniędzy w różnorodne start upy / spółki w zamian za zyski związane z zwiększającą się wartością spółki. Do tego jest potrzebny większy majątek oraz wiedza biznesowa. Często nie wygrywają doskonałe pomysły, ale ludzie, którzy potrafią realizować założone plany.
Kreatywne przykłady dywersyfikacji
Dla mnie edukacja na podstawie przykładów, a nie teorii jest najbardziej skuteczna, dlatego przedstawię Ci kilka przykładowych scenariuszy, jak można zastosować dywersyfikację w danej branży. Na podstawie poniższych przykładów przeprowadź w zespolę „burzę mózgów” i pomyśl jakie rodzaje dywersyfikacji możesz wprowadzić w swojej firmie.
Dywersyfikacja w salonie kosmetycznym
Zdobywaj dodatkowe umiejętności i dodawaj usługi powiązane. Zajmujesz się tylko manicure? Pomyśl, aby wprowadzić przedłużanie rzęs, hennę na brwi. Masz już to wszystko w ofercie? To może dodaj do swoich usług powiązaną grupę docelową? Np. przebijanie ucha pierwszym kolczykiem córek Twoich klientek? Twoja klientka na pewno będzie wolała, abyś to Ty zrobiła, a nie ktoś obcy. Możemy wyjść ponad usługi zarabiając dodatkowo bez większej ilości pracy np. poprzez dodatkową sprzedaż kosmetyków do pielęgnacji.
Dywersyfikacja w restauracji
Siedzisz w gastronomii? Nie skupiaj się na zwykłych usługach serwowania dań. Stwórz ofertę cateringową oraz oferuj organizację imprez okolicznościowych, Twój zysk zdecydowanie wzrośnie. Co do dostawy posiłków na wynos to zależy już głównie od modelu restauracji, nikt nie zamówi steka za 150 złotych z dostawą do domu. 🙂 Jeśli Twój kucharz jest prawdziwym mistrzem kuchni, pomyślcie wspólnie o organizacji warsztatów kulinarnych, oczywiście nie zapomnij dobrze nagrodzić za takie warsztaty swojego kucharza.
Dywersyfikacja ogólna
Powyżej podałem przykłady rozszerzania oferty Twojej firmy, teraz skupimy się na Twoim majątku. Jeśli Twoja firma generuje coraz większe zyski nie nastawiaj się na jej ciągłe skalowanie – zastosuj dywersyfikację w stronę źródeł pasywnych. Pierwsze zawsze pojawiają się nieruchomości, które od zawsze były solidnym produktem inwestycyjnym. Możesz pomyśleć o inwestowaniu na giełdzie, ale tutaj potrzebujesz zdecydowanie więcej wiedzy. Może pora zostać inwestorem, który wchodzi tylko w spółkę swoim kapitałem? Wszystko zależy od Ciebie!
Dywersyfikacja w handlu
Prowadzisz sklep stacjonarny? Pora wejść w świat online! Dwie najpopularniejsze metody na handel w internecie to: własny sklep internetowy lub marketplace (np. Allegro). Możesz również promować swoje produkty na portalach ogłoszeniowych lub w grupach na Facebooku. Niestety rynek e-commerce jest coraz bardziej konkurencyjny i musisz być kreatywny w swoich działaniach. Może warto wydać swój własny produkt przy współpracy z większym producentem? Zadbaj o jakość obsługi klienta!
Inne przykłady dywersyfikacji w skrócie:
- Mechanik, może sprowadzać auta, naprawiać je i sprzedawać z zyskiem.
- Biuro rachunkowe może zatrudnić doradcę podatkowego.
- Firma transportowa może delegować zlecenia do podwykonawców.
- Sklep internetowy może zacząć produkować własne produkty pod swoją marką.
- Doradca kredytowy może pośredniczyć w sprzedaży / kupnie nieruchomości.
- Handlarz samochodami może wynajmować auta.
- Firma budowlana może stawiać domy i je sprzedawać.
Pomysłów jest mnóstwo. Wybierz najlepszy dla siebie i zacznij działać! 🙂